माझी मिसळयात्रा

माझी मिसळयात्रा 

तसा मिसळीचा आणि माझा खूप घनिष्ट संबंध आहे , लहान असताना हॉटेल मधले खायला आवडायचे नाही तेंव्हा वडिलांनी दादरच्या एका हॉटेल मध्ये मिसळ खायला घातलेली, पहिल्यांदाच खाल्ली पण डोसा आणि इडली खाल्लेल्या जिभेला , झणझणीत मिसळ खूपच भावली. खरतर फरसाण आणि मुगाची उसळ असलेला एक पदार्थ खायचा याचीच जास्त गम्मत यायची मला, पण हि मिसळ तिच्या त्या पहिल्या भेटीतच मला आवडली किंवा पहिल्याच भेटीत तिच्या प्रेमात पडलो. पण मिसळ खायचा योग फक्त कधीतरीच जेंव्हा बाबांबरोबर दादरला जायचो आणि त्यांना मला हॉटेल मध्ये न्यावेसे वाटले तरच यायचा. आई तशी सुगरण होती आणि तिला या असल्या प्रकारांचे काहीच अप्रूप नव्हते , त्यामुळे घरी कधी मिसळ पार्टीचा योग नाही आला. या सगळ्या प्रकारांमुळे मिसळ म्हणजे माझ्यासाठी एखादा फक्त दिवाळीला खाणाऱ्या पदार्थासारखा एक दुर्मिळ प्रकार होता , याशिवाय सांताक्रूझ मधल्या तमाम अण्णा लोकांच्या हॉटेलच्या मेनूमध्ये असा कोणताही प्रकार नव्हता. काही वर्षांनी कॉलेज चालू झाले पण कॅन्टीन मध्येही असा काही पदार्थ मिळत नव्हता. कधीतरी कुठेतरी अभावानेच मला मिसळ खायला मिळत होती पण जसे कुणीच आपले पहिले प्रेम कधीच विसरत नाही तसा मी मिसळीला विसरलो नव्हतो आणि जिथं जशी मिळेल तिथे असेल त्या स्वरूपात तिचा स्वीकार करायचो. नंतर कॉलेज पूर्ण झाले आणि खऱ्या अर्थाने मला पंख फुटले, आता मी माझ्या आवडत्या मिसळीला ती जिथे उत्कृष्ठ मिळते तिथे शोधायला लागलो. मी माझी CA ची आर्टिकलशिप फोर्ट ला करत होतो आणि तिकडच्या आजूबाजूच्या काही भागात मिसळ शोधली , काही अण्णा लोकांनी त्याच्या मेनू मध्ये मिसळ ठेवलेली पण मिसळ म्हणजे काय हे माहित नसलेल्या अण्णा लोकांच्या हॉटेलातली मिसळ खाल्ल्यावर मला त्याच तर्रीमध्ये उडी मारून जीव द्यायचा मोह झाला आणि मी एक निश्चय केला जो आजतागायत मी पाळत आलोय तो म्हणजे कोणत्याही अण्णाच्या हॉटेल मध्ये फुकट दिली तरी मिसळ खायची नाही. पण हे सगळे करताना माझे मिसळीवरचे प्रेम तसूभरही कमी झाले नव्हते उलट एका दर्दी प्रेमवीराप्रमाणे मी माझ्या प्रेमिकेला जागो जागी शोधत होतो. मग कुणीतरी म्हणाले कि गिरगावच्या "विनय" मध्ये खूप छान मिसळ मिळते. गूगल मॅप्स आणि विकिपीडिया नसलेल्या जमान्यात कुणाकडून तरी पत्ता घेऊन एकदा विनय मध्ये पोचलो आणि सब्र का फल मिठा होता हैं याची प्रचंती आली. थोडीशी ब्राह्मणी पद्धतीची शेंगदाणे आणि पोहे घातलेली , फार झणझणीत नसलेली मिसळ मला खूपच आवडली आणि मी बऱ्याच वेळा तिथे जाऊन मनसोक्त मिसळ हादड्ली. मग कुणीतरी गिरगावच्याच "कोल्हापुरी चिवडा" या हॉटेल मध्ये खूप छान मिसळ मिळते असे सांगितले आणि मग मी माझा मोर्चा तिकडे वळवला,एव्हाना मी गिरगावला सरावलो होतो आणि ते हॉटेल मला विनासायास मिळाले. तिथली मिसळ विनय पेक्षा थोडी वेगळी होती पण ठसकेदार होती आणि तिने माझे मिसळीवरचे प्रेम अधिक गडद केले. या नंतर मी बऱ्याच ठिकाणी जाऊन मिसळ हादड्ली. एकदा अंधेरीत साकीनाक्याला एका हॉटेल मध्ये खूप छान मिसळ मिळते हे कळले आणि त्याच साकीनाक्यात ऑफिस असलेल्या एका मित्राला त्याच्या ऑफिस मध्ये असलेल्या इनकमटॅक्स रिटर्न चा लोड कमी करण्यासाठी शनिवार रविवार एक्सट्रा हेल्प हवी होती. मी एकाच अटीवर कोणतेही मानधन ना घेता एका शनिवार रविवार साठी तयार झालो आणि ती म्हणजे मला तिन्ही त्रिकाळ त्या हॉटेलची मिसळ मिळाली पाहिजे. माझ्या त्या मित्राला त्या मिसळीची महती माहित होती त्यामुळे तो लगेच तयार झाला आणि नंतर दोन दिवस जीवाची मिसळ करून घेतली. या नंतर मात्र मी थांबलो नाही, ठाण्याला जाऊन मामलेदारची चव घेतली आणि मिसळीने माझ्या आयुष्यात एका नव्या पर्वाला सुरुवात केली. झणझणीत या शब्दाचा अर्थ खऱ्या अर्थाने कळला होता आणि मिसळ खाताना डोळे आणि नाकातून पाणी आलेच पाहिजे आणि कानातून धूर आला पाहिजे यावर माझा विश्वास बसला आणि जर असा झालं नाही तर ती मिसळ मिसळच नाही यावर दृढ विश्वास बसला. एकदा पेणला फिरायला जायचा योग आला आणि तितेही वेळात वेळ काढून तिथली एक सुप्रसिद्ध मिसळ चाखली. हि थोडी वेगळी होती आणि फरसणाचं जरा जास्त वर्चस्व असलेली हि मिसळ सुद्धा माझ्या मनात घर करून गेली.

 या नंतर कामासाठी नाशिकला सतत येणेजाणे चालू झाले आणि माझ्याच प्रेयसीची मला नव्याने ओळख झाली किंबहुना असे म्हणता येईल मी माझ्याच प्रेयसीच्या पुन्हा प्रेमात पडलो. नाशिकला आल्यावर मला मिसळ हि किती रोमँटिक प्रेयसी आहे हे कळले, इथे मिसळ नुसती खायची नसते तर तिचा प्रत्येक वेळी उत्सव साजरा करायचा असतो , सगळं काही साग्रसंगीत असते आणि एका नव्या नवेल्या वधूप्रमाणे मिसळ सजून धजून समोर येते. बरोबर करवलीच्या  रूपात एक नागली पापड पण येतो आणि काही ठिकाणी मिसळीबरोबर खमंग कांदा आणि बटाटा भजी पण मिळते, तर्री म्हणजे तोंडातल्या आणि पोटातल्या सगळ्या पेशींवर सूड घेण्यासाठी तयार केलेला जाळ. पण त्या तर्रीची चव काय वर्णावी. ताकाचे कित्येक घोट रिचवत मी नाशिकची तर्री ओरपली. नाशिक मध्ये साधना मिसळ , श्यामसुंदर आणि विनयची मिसळ खूप प्रसिद्ध आहे आणि या तीनही मिसळीच्या तीन वेगवेगळ्या ओळखी आहेत. विनयची पूर्णपणे ब्राह्मणि , शयामसुंदरची काळ्या मसाल्यातली तर साधनाची चुलीवरची. आणि हो नाशिकमध्ये मिसळीत कुणी फरसाण घालत नाही तर इथे शेव मिळतो मिसळीत. मी जेंव्हा नाशिककरांना आम्ही मुंबईत मिसळीत फरसाण घालून खातो हे सांगितले तेंव्हा त्या सगळ्यांनी एखाद्या पाणिकमकडे कसे बघावे असा कटाक्ष दिला. साधनामध्ये मिसळ खाणे म्हणजे एखादा सण साजरा करण्यासारखे आहे. खूपच थाटातमाटात मिसळ येते, मुगाची उसळ वेगळी , शेव वेगळे, कांदा  वेगळा आणि कोथिंबीर वेगळी. हे सगळं एकत्र करून समोर ठेवलेल्या, तिखट आणि अतितिखट अश्या दोन प्रकारच्या तर्री पैकी जी आपल्याला झेपेल ती उचलून समोर तयार केलेल्या मिश्रणाला यथेच्छ बुडवून काढायचे आणि मग माझ्यासारखे महाभाग गुपचूप त्या तिखट मिसळीत तिची दाहकता कमी करण्यासाठी इतरांची नजर चोरून समोर ठेवलेलं गोड दही थोडंसं मिक्स करतात आणि त्या अतिशय चविष्ट, इतकी कि हे लिहिताना सुद्धा तोंडाला पाणी सुटले त्या मिसळीचा आस्वाद घेतात, मध्येच समोर  असलेल्या नागली पापडाचा एखादा तुकडा मोडून तोंडात टाकायचा आणि डोळ्यातून आणि नाकातून आलेले पाणी पुसत, धरतीवरचा स्वर्ग कुठे आहे तर इथेच आहे असे मनातल्या मनात म्हणत यथेच्छ ताव मारायचा. नंतर मस्त गुळातली जिलेबी खाऊन तोंडातल्या भाजून लाल झालेल्या पेशींना थोडा अराम द्यायचा आणि सगळं झालं कि एखाद्या छानश्या वीड्याने सगळ्या समारंभाची सांगता करायची. 

आता मी आणि पार्ल्यातल्या मिसळीबद्दल थोडेसे 

पार्ल्यात बरीच वर्षे पणशिकरची मिसळ खाल्ली, खरतर नाशिकची जगप्रसिद्ध मिसळ खाल्ल्यावर पार्ल्यातली मिसळ खाणे म्हणजे जगातली एक मोठी तडजोड करण्यासारखे होते पण मी माझ्या प्रेमासाठी काहीही तयार करायला तयार होतो, पणशीकरची मिसळ खाऊन मी माझे मन मारत होतो आणि अचानक पार्ल्यात बेडेकरांची मिसळ आलीय हे कळल्यावर तिथे तडक धाव घेतली पण तिथे घोर निराशा पदरात पडली आणि मी माझ्या प्रेयसीचे असे धिंडवडे बघण्यापेक्षा पार्ल्यातल्या बेडेकरांची मिसळ कधीही न खायचा निर्धार केला, या नंतर पार्ल्यातच वेगवेगळ्या ठिकाणी मिसळीची चव घेऊन बघितल्यावर , पार्ल्यातल्या पणशीकरांच्याच मिसळीशी एकनिष्ठ राहायचे ठरवले पण एकदा एकदम मामलेदारांची मिसळ पार्ल्यात आल्याचे कळले आणि तडक तिथे धाव घेतली पण तिथे सुद्धा थोडीसी निराशाच पदरात पडली आणि शेवटी पणशीकरांचीच मिसळ छान असे म्हणत बसलो. मध्यंतरी एकदा पार्ल्यातल्या लोकमान्य सेवा संघात मिसळ महोत्सव साजरा झाला पण तिथे जाऊन तिकडच्या तोबा गर्दी मध्ये नुसताच मिसळीचा वास घेऊन आलो आणि बहुतेक तिकडच्या मिसळीचा आस्वाद घेणाऱ्या काही लोकांना पोटशूळ देऊन आलो, काल परवा कॉलेज ग्रुप मध्ये मी पार्ल्यातल्या तमाम चाखलेल्या मिसळीचा विषय छेडला आणि अनिताने मी मराठीची मिसळ खाण्यास सुचविले आणि ती पार्ल्यातली सगळ्यात चांगली मिसळ असल्याची ग्वाहीसुद्धा दिली, मी तडक एका शुभमुहूर्तावर मी मराठीतली मिसळ चाखली आणि एका सुंदर अनुभवाला कित्येक दिवस मुकल्याची जाणीव झाली. खरंच अनिताचे आभार मानावे तितके थोडेच पण आज पुन्हा सचिनने, आपल्या बाबाने अजून एक पार्ल्यातले मिसळ मिळणारे नवीन स्थान सांगितले, जे नरिमन रोडवर आहे. तिथे जायचा योग कधी जुळून येतो ते बघावे लागेल तोपर्यंत पार्ल्यातली सगळ्यात छान मिसळ कोणती हा प्रश्न गुलदस्त्यातच राहील पण या क्षणाला जर पार्ल्यातली सगळ्यात जास्त आवडलेली मिसळ कोणती हा प्रश्न विचारला तर मी "मी मराठी" चेच नाव पुढे करेन पण माझी ऑल टाइम फेवरीट " साधना चुलीवरची मिसळच" असेल. 

हा मिसळीचा प्रवास अजून थांबलेला नसून चालूच राहील आणि या प्रवासात अजून खूप वेगवेगळ्या मिसळी खायला मिळतील याची अपेक्षा करतो 

प्रदीप 

24/02/2019